Jak zespoły ustawiają kierunek zagrywki pod konkretnego przeciwnika

W sporcie drużynowym zagrywka rzadko jest tylko sposobem rozpoczęcia akcji. Dla uważnych zespołów to narzędzie, które można ustawić jak precyzyjny klin: wcisnąć tam, gdzie rywal ma słabszy punkt, rozbić jego rytm, zmusić do niewygodnego przyjęcia albo odsunąć od siatki zawodnika, na którym opiera się cały system gry. Kierunek nie bierze się więc z kaprysu serwującego. To zwykle efekt chłodnej analizy, treningu i kilku naprawdę praktycznych decyzji.

Dlaczego kierunek zagrywki w ogóle ma znaczenie

Jeśli dwie drużyny są podobne fizycznie i technicznie, o wyniku często decydują detale. Jednym z nich jest właśnie wybór kierunku zagrywki. Dobrze skierowana piłka może od razu osłabić pierwsze podanie przeciwnika, a tym samym ograniczyć jego możliwości w ataku.

To ważne, bo przyjęcie zagrywki nie działa w próżni. Złe ustawienie ciała, spóźniony krok, brak pewności u jednego z zawodników i cały plan przeciwnika zaczyna się chwiać. W praktyce oznacza to, że kierunek zagrywki bywa pierwszym ruchem w szachowej partii, a nie tylko formalnym rozpoczęciem wymiany.

W mojej pracy z zespołami często widziałem, że drużyna z lepszą techniką serwisu przegrywała z ekipą, która potrafiła uderzać tam, gdzie naprawdę bolało. Nie zawsze mocniej znaczy skuteczniej. Czasem wystarczy zaserwować w strefę, w której rywal czuje się niepewnie, i już cała jego struktura zaczyna się rozsypywać.

Od czego trener zaczyna analizę przeciwnika

Nie ma sensu dobierać kierunku zagrywki w ciemno. Trener zwykle zaczyna od prostych, ale bardzo konkretnych pytań: kto przyjmuje najlepiej, kto najgorzej, jak drużyna reaguje na serwis rotacyjny, a jak na zagrywkę szybującą, gdzie są luki w ustawieniu i czy któryś zawodnik wyraźnie unika odpowiedzialności w przyjęciu.

Potem przychodzi czas na materiał wideo, statystyki i obserwację zachowań. Nie chodzi tylko o suche liczby, choć one pomagają. Liczy się też to, co widać gołym okiem: zawodnik, który po drugim nieudanym przyjęciu zaczyna cofać się o pół kroku za linię odpowiedzialności, albo libero, który świetnie zbiera piłki z prawej strony, ale traci pewność przy krótkim, ostrym serwisie na środek boiska.

Dobry sztab nie patrzy wyłącznie na jednego gracza. Analizuje cały układ. Jeśli słabszy przyjmujący stoi obok zawodnika, który lubi przejmować odpowiedzialność, można próbować ich „rozjechać” ruchem piłki i zmusić do nieporozumienia. W takich momentach kierunek zagrywki staje się narzędziem do testowania chemii wewnątrz przeciwnika.

Najczęściej sprawdzane elementy

Podczas analizy zwykle zwraca się uwagę na kilka powtarzalnych rzeczy. One nie brzmią efektownie, ale właśnie z nich składa się skuteczny plan.

• stabilność przyjęcia poszczególnych zawodników,
• reakcję drużyny na zagrywkę w konkretne strefy,
• ułożenie przyjmujących po rotacji,
• zachowanie libero pod presją,
• jakość pierwszej piłki po zagrywce na granicy ryzyka.

Każdy z tych punktów może zmienić decyzję o tym, gdzie posłać serwis. Czasem drużyna ma jednego zawodnika, którego warto obciążać przez cały mecz. Innym razem lepiej celować w przestrzeń między dwoma graczami, bo tam rodzi się niepewność, a nie w samych rękach odbierającego.

Jak zespoły rozpoznają słabszy punkt w przyjęciu

Najprostsza odpowiedź brzmi: przez powtarzalność. Jeśli jeden zawodnik kilkukrotnie gorzej przyjmuje piłki kierowane w jego strefę, to nie jest już przypadek. Drużyny bardzo szybko uczą się takich wzorców i wracają do nich bez wielkich fajerwerków, bo skuteczność nie potrzebuje ozdobników.

Nie chodzi jednak wyłącznie o technikę. Zawodnik może mieć poprawne odbicie, ale jeśli serwisy lecą w jego stronę po ciężkim błędzie, po krótkim odpoczynku albo po długiej wymianie zakończonej stratą punktu, jego reakcja będzie słabsza. Trenerzy szukają więc nie tylko dziur technicznych, lecz także chwilowego spadku pewności.

W wielu drużynach słabszy punkt jest ruchem zmiennym, a nie stałą cechą. Dziś może nim być przyjmujący, jutro środkowy wyciągnięty do nietypowej roli, pojutrze libero, który po prostu ma gorszy dzień. Dlatego plan zagrywki musi być elastyczny. Twarde przywiązanie do jednego scenariusza zwykle kończy się szybkim rozbrojeniem przez przeciwnika.

Czego nie widać w statystykach od razu

Statystyki pokazują skuteczność, ale nie zawsze pokazują komfort. Zawodnik może formalnie przyjmować poprawnie, a mimo to robić drobne kroki wstecz, spóźniać się z ustawieniem albo podnosić piłkę zbyt wysoko, co od razu odbiera drużynie tempo w ataku. To niuanse, lecz w siatkówce niuanse potrafią ważyć więcej niż widowiskowe akcje.

Dlatego analiza wideo jest tak cenna. Widać na niej, kto po serwisie „płynie”, a kto stoi twardo. Widać też, czy zawodnik jest pewny siebie przy piłkach szybkich, czy raczej potrzebuje chwili, by wejść w rytm. Dobór kierunku zagrywki często opiera się właśnie na takich drobiazgach.

Rola typów zagrywki w wyborze kierunku

Kierunek i rodzaj serwisu nie dają się rozdzielić. Inaczej planuje się zagrywkę flotującą, inaczej mocną zagrywkę jump serve, a jeszcze inaczej krótką piłkę spadającą tuż za siatkę. Każda z nich stawia rywalowi inne pytanie i wymusza inne ustawienie ciała.

Serwis szybujący najlepiej działa wtedy, gdy piłka ma zmienny tor i trudno ją czytać. W takim przypadku kierunek bywa kierowany nie tylko w zawodnika, ale też w linię jego ruchu, żeby zabrać mu czas na korektę. Zagrywka mocna z wyskoku ma inne zadanie: może zmusić do przyjęcia piłki z dużą prędkością i od razu przesunąć ciężar gry na obronę.

Krótka zagrywka także ma swoją logikę. Nie zawsze trzeba walić w najpewniej przyjmującego. Czasem warto po prostu zerwać rytm i sprowokować zawodników z pierwszej linii do nieoczekiwanego biegu do przodu. Jeśli to zadziała, przeciwnik zaczyna się zastanawiać, a to już pierwszy mały sukces.

Rodzaj zagrywki	Najczęstszy cel kierunkowy	Efekt dla przeciwnika
Flot	Strefa między przyjmującymi lub w ruchu	Niepewność i trudność w ocenie toru
Jump serve	Najbardziej obciążony przyjmujący	Wymuszenie słabszego, wyższego przyjęcia
Zagrywka krótka	Przestrzeń przed linią przyjęcia	Rozciągnięcie ustawienia i spóźniona reakcja
Zagrywka w linię	Boczny zawodnik odpowiedzialny za zamknięcie strefy	Ryzyko błędu komunikacyjnego

Taka tabela dobrze pokazuje, że kierunek nie jest pustym gestem. On zawsze współpracuje z charakterem serwisu. Bez tego plan traci zęby i staje się tylko ładnie brzmiącą teorią.

Jak wygląda dopasowanie zagrywki do ustawienia rywala

Ustawienie przeciwnika potrafi powiedzieć więcej niż nazwiska na karcie meczowej. Trenerzy szukają momentów, w których drużyna jest podatna na nacisk: po zmianie rotacji, przy wejściu rezerwowego, przy rotacji z jednym słabszym przyjmującym albo wtedy, gdy libero zostaje odsunięty od głównej strefy odpowiedzialności.

Jeśli rywal ma dwóch przyjmujących o różnym poziomie, wybór zwykle jest prosty. Ale gdy obaj są solidni, pojawia się inna gra: zagrywka w strefę kontaktu między nimi, w nogi jednego i ramię drugiego, albo w punkt, który wymusza decyzję „moja czy twoja”. Właśnie tam rodzą się błędy, bo nie ma nic gorszego niż ułamek sekundy zawahania.

W drużynach dobrze zorganizowanych kierunek zagrywki bywa ustalany pod konkretną rotację. To ważne, bo ten sam zawodnik może być groźny w jednej konfiguracji i podatny w innej. W praktyce znaczy to tyle, że serwujący nie ma jednego celu na cały mecz, tylko kilka wariantów zależnych od ustawienia na parkiecie.

Rotacja jako mapa decyzji

Rotacja pokazuje, kto akurat musi brać odpowiedzialność za przyjęcie i jak daleko od siebie stoją poszczególni gracze. To trochę jak czytanie mapy ruchu. Jeśli jeden z zawodników wychodzi z trudnej pozycji, a drugi ma przed sobą więcej przestrzeni, trener może zdecydować, że opłaca się serwować właśnie w stronę tego pierwszego.

Czasem ważniejsza od jakości przyjęcia jest sama organizacja po przyjęciu. Drużyna może odebrać piłkę dość poprawnie, ale jeśli po tym atakuje bez pełnej gotowości, to i tak traci przewagę. Dlatego serwis kieruje się nie tylko w człowieka, lecz także w system, który ten człowiek współtworzy.

Psychologia też gra swoją rolę

W teorii wszystko wygląda czysto: analiza, wybór celu, realizacja planu. Na boisku dochodzi jednak jeszcze jeden składnik, którego nie da się całkiem zamknąć w arkuszu danych. To psychologia. Jeden zawodnik po dwóch punktowanych zagrywkach zaczyna odbierać piłkę zbyt ostrożnie, inny chce się zrehabilitować i przez to działa zbyt nerwowo.

Trenerzy dobrze wiedzą, że kierunek zagrywki może pracować na wrażenie presji. Gdy przeciwnik widzi, że serwis regularnie leci w jego stronę, przestaje czuć się anonimowy. Każde kolejne ustawienie staje się napięte, a napięcie nie pomaga w czystym przyjęciu. To mała rzecz, ale w sporcie małe rzeczy często składają się na duży kłopot.

Bywa też odwrotnie. Zespół może celowo zaserwować kilka piłek poza najbardziej obciążony punkt, żeby przeciwnik poczuł się bezpieczniej, a potem wrócić do głównego celu w najmniej spodziewanym momencie. To już nie jest przypadkowe granie, tylko kontrolowanie emocji drugiej strony.

Decyzje podejmowane przed meczem i w trakcie gry

Plan zagrywki powstaje zwykle na dwa poziomy. Pierwszy jest przedmeczowy i opiera się na analizie nagrań, statystyk oraz przewidywanej rotacji. Drugi rodzi się w trakcie spotkania, kiedy widać, że jeden z założeń przestaje działać albo że przeciwnik zmienił ustawienie po przerwie technicznej.

Przed meczem trener może wskazać konkretne strefy, które trzeba atakować od początku. W trakcie gry ważniejsze staje się reagowanie. Jeśli serwowanie w jednego przyjmującego nie przynosi efektu, trzeba to zauważyć szybko. Upieranie się przy jednym planie bywa kosztowne, bo rywal z czasem się adaptuje.

W dobrych zespołach nie ma problemu z korektą. Serwujący wie, że może dostać sygnał od ławki. Libero, rozgrywający albo kapitan też mają swój udział w rozpoznaniu sytuacji. Zespół działa wtedy jak organizm, a nie jak zestaw oddzielnych zawodników z własnymi pomysłami na każdą akcję.

Co daje szybka zmiana planu

Szybka korekta pozwala utrzymać przewagę, zanim przeciwnik zdąży się uspokoić. Czasem wystarczy przesunąć kierunek zagrywki o kilka metrów, by wywołać zupełnie inną reakcję. To nie magia, tylko znajomość boiskowych odruchów.

Na poziomie praktycznym oznacza to, że dobra drużyna nie pyta tylko „gdzie serwować?”, ale także „dlaczego właśnie tam teraz?”. To drugie pytanie jest zwykle ważniejsze. Bez niego decyzja robi się ślepa.

Rola serwującego w realizacji planu

Nawet najlepiej ustawiony plan nie zadziała, jeśli zawodnik wykonujący zagrywkę nie potrafi go zamknąć technicznie. Serwujący musi nie tylko trafić w wyznaczoną strefę, ale zrobić to powtarzalnie, bez nadmiernego ryzyka. Jeśli jedna piłka leci idealnie, a trzy następne kończą się w siatce albo poza boiskiem, cały zamysł traci sens.

Dlatego trenerzy uczą zawodników czytania intencji. Gracz nie powinien serwować „na siłę”, lecz z rozumieniem celu. Dla jednego będzie to zagrywka w linię, dla innego w półprzestrzeń między dwoma przyjmującymi, a dla jeszcze innego krótki serwis zmuszający do ruszenia się do przodu. Każdy z tych wariantów wymaga innej precyzji.

Najlepsze drużyny mają w serwisie ludzi, którzy potrafią wykonać plan bez sztucznego spięcia. Widać wtedy spokój. Nie ma teatralnych gestów, jest po prostu rzetelne uderzenie w punkt. I to często wystarcza.

Jak buduje się schematy pod konkretną rotację przeciwnika

W praktyce wiele drużyn tworzy własne mapy zagrywek pod poszczególne rotacje rywala. To nie jest już ogólna analiza „mocny przyjmujący, słaby przyjmujący”, ale dokładniejsze rozpisanie, co dzieje się w każdej konfiguracji. Taki schemat pozwala podejmować decyzje szybciej, bo zespół nie musi improwizować w panice.

Na przykład w jednej rotacji lepiej atakować lewą strefę boiska, bo tam przyjmujący wychodzi z ruchu i ma ograniczony balans. W innej warto celować w środek, gdzie libero musi przejąć odpowiedzialność za bardzo niewygodną piłkę. Schematy tego typu są szczególnie przydatne w meczach wyrównanych, gdy każda seria punktów ma znaczenie.

Ważne jednak, by nie zamienić schematu w kajdanki. Jeśli przeciwnik zmienia ustawienie po pierwszych kilku punktach, trzeba to dostrzec. Zespół zbyt przywiązany do zapisanego wcześniej planu potrafi sam sobie podstawić nogę. Elastyczność jest tu równie ważna jak przygotowanie.

Przykład z meczu ligowego

Pamiętam spotkanie, w którym jedna drużyna miała bardzo czytelny słaby punkt po prawej stronie przyjęcia. Przez pierwsze dwa sety rywale konsekwentnie serwowali właśnie tam i zbierali punkty niemal automatycznie. W trzecim secie przeciwnik przesunął jednak odpowiedzialność, a przyjmujący zaczął wchodzić głębiej w boisko.

Gdyby serwujący nie zmienili kierunku, plan przestałby działać. Zamiast tego zaczęli kierować piłkę w krótką strefę za pierwszą linię, a potem w wolną przestrzeń między libero a środkowym. Różnica była natychmiastowa. To dobry przykład, że nie wygrywa sam pomysł, tylko umiejętność jego odświeżania w trakcie gry.

Kiedy warto zaryzykować, a kiedy lepiej grać bezpieczniej

Dobór kierunku zagrywki zawsze wiąże się z rachunkiem zysków i strat. Jeśli mecz jest spokojny, trener może pozwolić na bardziej agresywne cele. Gdy wynik jest napięty, czasem rozsądniej jest wybrać strefę, którą serwujący kontroluje najlepiej, nawet jeśli nie jest to najbardziej bolesne miejsce dla przeciwnika.

Nie każda sytuacja wymaga maksymalnego ryzyka. Zbyt odważny serwis może dać rywalowi darmowy punkt i rozbić własny rytm. Wiele meczów przegrywa się nie przez brak odwagi, ale przez źle dobrany moment odwagi. To istotna różnica.

Dobre zespoły potrafią odróżnić serię, w której warto docisnąć, od momentu, w którym lepiej utrzymać presję, ale bez nadmiernego pośpiechu. Taka dojrzałość zwykle przychodzi z doświadczeniem. Młode drużyny częściej chcą „załatwić sprawę” jednym mocnym uderzeniem. Starsze wiedzą, że czasem wystarczy konsekwencja.

Jak zmienia się kierunek zagrywki w zależności od fazy meczu

Na początku spotkania zespoły często badają grunt. Serwis idzie wtedy w strefy, które mają dać najwięcej informacji. Trener chce zobaczyć, kto odbiera pewnie, kto ma problem z ruchem, i jak przeciwnik reaguje na pierwsze uderzenia bez większej presji wyniku.

W środku meczu zagrywka staje się bardziej ukierunkowana. Jeśli pojawia się słabszy fragment gry rywala, zespoły bez wahania to wykorzystują. W końcówkach setów wybór bywa najostrzejszy, bo tam każda piłka niesie większy ciężar. Wtedy kierunek zagrywki jest często łączony z próbą wywołania błędu natychmiastowego, a nie tylko niewygodnego przyjęcia.

W tie-breaku wszystko przyspiesza. Nie ma miejsca na rozbudowane eksperymenty. Zawodnicy najczęściej wybierają te strefy, które znają najlepiej i które dają największą szansę na powtarzalność. Wtedy znowu wraca stara prawda: lepiej posłać dobrą piłkę w dobrze wybrany punkt niż próbować błysnąć na siłę.

Komunikacja w drużynie podczas wyboru kierunku

Za decyzją o kierunku zagrywki stoi zwykle rozmowa. Nie zawsze długa, czasem wystarczy krótki sygnał. Trener z ławki pokazuje numer strefy, kapitan podpowiada z obserwacji, rozgrywający zwraca uwagę na ustawienie rywala, a serwujący potwierdza, że czuje dany wariant.

Ta komunikacja ma ogromne znaczenie, bo buduje wspólne poczucie kontroli. Zawodnik nie wykonuje zagrywki w próżni. Wie, dlaczego ma uderzyć właśnie tam, a nie gdzie indziej. Taka jasność zwiększa pewność i zmniejsza chaos, a w sporcie drużynowym chaos zwykle kosztuje więcej, niż się wydaje.

W dobrze zgranych zespołach rozmowa nie kończy się na sygnale z ławki. Zawodnicy sami czytają boisko i dzielą się spostrzeżeniami między akcjami. To właśnie odróżnia grupę ludzi grających razem od prawdziwej drużyny. W pierwszej każdy patrzy na swój kawałek boiska, w drugiej wszyscy widzą cały obraz.

Najczęstsze błędy przy doborze kierunku zagrywki

Najbardziej oczywisty błąd to zbyt schematyczne granie w jednego zawodnika tylko dlatego, że raz czy dwa popełnił błąd. Rywal szybko się do tego dostosuje. Jeśli nie ma dalszej presji, serwis przestaje być bronią, a staje się przewidywalnym ruchem.

Drugi problem to nadmierne przywiązanie do „słabego” gracza bez sprawdzenia, czy naprawdę jest dziś słaby. W sporcie forma jest ruchoma. Zawodnik, który tydzień wcześniej miał kłopot, może dziś przyjmować bardzo pewnie. Kto tego nie zauważy, sam sobie zubaża plan.

Jest jeszcze trzeci błąd, chyba najgroźniejszy: brak zgodności między celem a wykonaniem. Jeśli zespół chce kierować zagrywkę w trudną strefę, ale serwujący nie ma tam stabilności, lepiej wybrać inną drogę. W przeciwnym razie presja robi się wyłącznie teoretyczna.

Lista pułapek, które często wracają

• atakowanie tej samej strefy bez reakcji na zmianę ustawienia,
• ignorowanie chwilowego spadku pewności u rywala,
• stawianie na ryzyko zamiast na kontrolę w końcówkach setów,
• brak synchronizacji między ławką a serwującym,
• niedocenianie krótkiej zagrywki jako sposobu na rozbicie rytmu.

Dlaczego zgrany zespół lepiej wybiera kierunek niż zespół indywidualistów

To jest sedno całej sprawy. Zespół oparty na współpracy szybciej zauważa zmiany, bo każdy patrzy na mecz z innego kąta. Jeden widzi ustawienie przyjmujących, drugi ich kroki, trzeci reakcję po błędzie. Razem składa się z tego obraz, którego nie da się zbudować z pojedynczych, odrębnych ambicji.

Indywidualista często chce sam rozwiązać problem jedną efektowną zagrywką. To bywa widowiskowe, ale nie zawsze skuteczne. Drużyna z dobrą chemią myśli inaczej: najpierw ustawia warunki, potem dopiero szuka punktu końcowego. Ta cierpliwość daje przewagę, zwłaszcza w meczach, gdzie przeciwnik jest równie mocny technicznie.

Właśnie dlatego kierunek zagrywki jest też sprawdzianem zaufania. Jeśli zawodnik wierzy sztabowi i kolegom, szybciej przyjmie plan jako wspólny. Jeśli gra tylko pod własne ego, trudniej mu będzie wpasować się w układ, który wymaga dyscypliny. A dyscyplina, choć nie brzmi efektownie, często wygrywa mecze.

Co odróżnia dobry plan od planu naprawdę skutecznego

Dobry plan daje sens. Skuteczny plan daje punkt. Różnica jest prosta, ale ważna. Można mieć świetnie rozpisany kierunek zagrywki, a mimo to nie wyciągnąć z niego wszystkiego, jeśli zespół nie umie go wdrożyć pod presją.

Skuteczność pojawia się wtedy, gdy analiza, komunikacja, technika i wyczucie chwili pracują razem. Wtedy zagrywka przestaje być pojedynczym uderzeniem, a staje się fragmentem większej układanki. Rywal nie musi zostać całkiem rozbity, wystarczy, że zacznie grać odrobinę gorzej niż zwykle. W sporcie na wysokim poziomie to już bywa różnica między wygraną a porażką.

W tym sensie pytanie o kierunek zagrywki nie dotyczy tylko boiska. Dotyczy sposobu myślenia o zespole. Czy drużyna potrafi widzieć siebie jako całość? Czy umie wykorzystywać informacje zebrane przez wszystkich? Czy potrafi zmieniać plan bez paniki? Jeśli tak, zagrywka staje się czymś więcej niż początkiem akcji. Staje się jednym z tych cichych narzędzi, które po meczu widać dopiero w wyniku.

Jak trener uczy zawodników czytać przeciwnika

To nie dzieje się z dnia na dzień. Zawodnik musi nauczyć się patrzeć na boisko szerzej niż tylko na piłkę. Trenerzy ćwiczą to podczas analizy wideo, krótkich odpraw i prostych zadań na treningu, gdzie zawodnik ma wskazać, kto właśnie jest najbardziej obciążony, a gdzie pojawia się przestrzeń.

Takie podejście buduje samodzielność, ale nie rozluźnia taktyki. Wręcz przeciwnie, daje drużynie więcej narzędzi. Gdy serwujący potrafi rozpoznać sytuację w locie, nie czeka bezradnie na instrukcję z ławki. Reaguje szybciej, a to w dynamicznych sportach ma ogromną wartość.

W dłuższej perspektywie to także kwestia kultury zespołu. Jeśli zawodnicy uczą się wzajemnego podpowiadania, drużyna zaczyna działać sprawniej. Mniej jest ślepego upierania się przy własnym pomyśle, więcej wspólnego grania pod przeciwnika. I właśnie o to chodzi w dobrze prowadzonej ekipie.

Na co zwraca uwagę najlepszy sztab przed rozpoczęciem meczu

Najlepsze sztaby nie szukają cudów. Szukają powtarzalności. Zanim mecz się zacznie, chcą wiedzieć, gdzie rywal najczęściej traci spokój, jak zachowuje się po serii punktów straconych z zagrywki i czy można go zmusić do przesunięcia odpowiedzialności w przyjęciu.

Ważne są też szczegóły techniczne własnej drużyny. Jeśli jeden z serwujących dobrze czuje piłkę na krótkim dystansie, plan warto oprzeć właśnie na tym. Jeśli inny ma świetną kontrolę przy zagrywce w linię, nie ma sensu zmuszać go do wariantu, który ogranicza jego atuty. Dobra taktyka nie polega na ujednolicaniu wszystkiego, tylko na wykorzystaniu mocnych stron bez marnowania energii.

Na końcu liczy się prosty fakt: przeciwnik nie musi zostać pokonany jednym genialnym ruchem. Częściej wystarczy regularnie uderzać tam, gdzie ma mniej komfortu, i robić to razem, bez ego i bez chaosu. Wtedy kierunek zagrywki staje się czymś więcej niż decyzją przed serwisem. Staje się fragmentem wspólnej odpowiedzialności, a to w drużynie waży najwięcej.